चेत बहादुर लामा
अध्यक्ष,एअनेशिसं काभ्रे
बिषय प्रबेश:
नेपालको राजनीतिक क्षितिजमा आज पनि एउटै नाम सर्वाधिक चर्चामा छ र भविष्यमा पनि रहने निश्चित प्रायः छ: पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’। उहाँको वरिपरि नै नेपालको राजनीति घुमिरहेको छ। जनयुद्धका कमान्डर, गणतन्त्र नेपालको संस्थापक नायक र पितासमेत मानिएका प्रचण्ड आज पनि देशको राजनीतिको केन्द्रबिन्दु हुनुहुन्छ।
उहाँको नामसँगै गणतन्त्र, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता, समावेशी र समानुपातिक प्रणाली जस्ता युगान्तकारी परिवर्तनका मूल्यहरू जोडिएका छन्। तर विडम्बना यो छ कि, यही परिवर्तनका संवाहक र इमानदार नेता विरुद्ध देशभित्र र बाहिरका प्रतिक्रियावादी शक्तिहरू उहाँको सार्वजनिक ‘इमेज’ लाई धुमिल पार्न सक्रिय रूपमा लागेका छन्। यो आलेख प्रचण्डको नेतृत्वमा बृहत् कम्युनिष्ट एकताको अपरिहार्यता र त्यसले राष्ट्रिय स्वाधीनताका लागि खेल्ने भूमिकाबारे केन्द्रित छ।
१. प्रचण्ड : गणतन्त्रका निर्माता र युग परिवर्तनका संवाहक
नेपालको आधुनिक राजनीतिक इतिहासमा प्रचण्डको भूमिका साँच्चै नै अनौठो र अद्वितीय छ। उहाँ केवल एक दलको नेता मात्र होइन, राजतन्त्रको अन्त्य र गणतन्त्र स्थापनाको आधारशिला तयार गर्ने जनयुद्धको सर्वोच्च कमान्डर हुनुहुन्छ। संघीयता, धर्मनिरपेक्षता, समावेशी र समानुपातिक प्रणालीको स्थापना उहाँका प्रमुख राजनीतिक योगदान हुन्, जसले नेपाली समाजलाई नयाँ दिशा दिएको छ।
प्रचण्डको छवि पार्टीको सीमामा मात्र सीमित छैन; यो राष्ट्रको भविष्यलाई मार्गदर्शन गर्ने चेतनाको प्रतीक हो। उहाँले जनयुद्धबाट शान्ति प्रक्रियासम्मको नेतृत्व गर्दै नेपाललाई इतिहासको एउटा कालखण्डबाट अर्को कालखण्डमा प्रवेश गराउनुभयो। यही कारणले गर्दा, प्रचण्ड नेपाली राजनीति र जनचेतनामा मरणोपरान्त पनि शक्तिशाली र प्रासंगिक रहिरहने नेताका रूपमा अंकित भइसकेका छन्।
२. प्रचण्डविरुद्धको षड्यन्त्र : इमेज भुत्ते पार्ने अन्तर्राष्ट्रिय अभियान
आजका विरोधीहरू – चाहे ती देशी हुन् वा विदेशी प्रतिक्रियावादी शक्तिहरू प्रचण्डलाई कमजोर पार्ने योजनामा अत्यन्तै मिहिन र सुनियोजित रूपमा लागेका छन्। उनीहरूलाई थाहा छ कि प्रचण्डको नेतृत्वमा बृहत् कम्युनिष्ट एकता र राष्ट्रिय स्वाधीनताको सपना साकार भएमा दक्षिणपन्थी तथा पश्चगामी शक्तिहरूको अस्तित्व संकटमा पर्छ।
यही एकतालाई असफल पार्न र क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई कमजोर बनाउनका लागि अरबौं डलर खर्च भइरहेको समाचारहरू बाहिर आएका छन्। कतिपय ‘झोले’, ‘हनुमान’ र प्रतिगामी तत्वहरूलाई देशमा एउटा शक्तिशाली वामपन्थी पार्टी बनेको पटक्कै मन परेको छैन। उनीहरू सामाजिक सञ्जाल र मिडिया मार्फत निरन्तर एकता विरोधी र अफवाहपूर्ण प्रचारमा जुटेका छन्। तर, नेपाली जनताको मनमा परिवर्तनका लागि लडेका प्रचण्डको स्थान यस्ता भ्रमपूर्ण प्रचारबाट सजिलै मेटिँदैन।
३. जनयुद्ध र आरोप-प्रत्यारोपको सत्यताको खोजी
प्रचण्डमाथि बारम्बार जनयुद्धका नाममा “१७ हजारको हत्या गराएको” आरोप लगाइन्छ। यो आरोप लगाउनेहरूले इतिहासको तथ्यलाई विकृत पार्ने प्रयास गरिरहेका छन्। सत्य के हो भने, जनयुद्ध कुनै व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाको परिणाम थिएन; त्यो तत्कालीन दमनकारी, निरङ्कुश र सामन्ती राजतन्त्रात्मक राज्यव्यवस्थाको प्रतिकार थियो।
ऐतिहासिक तथ्याङ्कले के देखाउँछ भने, करिब १३ हजारभन्दा बढी निहत्था जनताले राज्य पक्षको दमनकारी नीति, चरम यातना र ‘किलिङ अपरेशन’का कारण ज्यान गुमाएका थिए। जबकि दोहोरो भिडन्त र सुराकीको आरोपमा माओवादी पक्षबाट करिब ४ हजारले ज्यान गुमाए। जनयुद्ध शान्तिपूर्ण आन्दोलनलाई समेत दमन गर्ने तत्कालीन शासक वर्गकै नीतिको प्रतिक्रियास्वरूप जन्मिएको थियो। इतिहासको गहिरो अध्ययन गर्दा जनयुद्धको वास्तविक जिम्मेवारी दमनकारी राज्यव्यवस्थामाथि जान्छ।
४. जेन-जी आन्दोलन र राज्यको क्रूरता : इतिहासको पुनरावृत्ति
हालसालैको ‘जेन-जी आन्दोलन’ पनि राज्यको क्रूरता र दमनको त्यही पुरानो शृङ्खलाको नयाँ रूप हो। जब असन्तुष्ट र सचेत युवा पुस्ताले देशमा न्याय, अवसर र समानताको माग गर्छ, तब सत्तासीन प्रतिक्रियावादी शक्तिहरू दमनमा उत्रिन्छन्।
विगतमा कांग्रेस-एमालेकै नेतृत्वको सरकारको पालामा यी युवाहरूमाथि गोली चलाइयो। हालै भएको एक घटना (भाद्र २३ गतेको उल्लेखित घटना) मा ७८ जना स्कुले विद्यार्थीले ज्यान गुमाए, सयौं घाइते र अपाङ्ग बने। तर सत्ता पक्षले यसबारे लज्जास्पद मौनता साधेको छ। प्रचण्डले यस्ता घटनाहरूलाई लोकतान्त्रिक मूल्य र मानव अधिकारका विरुद्धको गम्भीर अपराधका रूपमा हेर्ने गरेका छन्। उहाँको नेतृत्वमा मात्र यी दमनकारी प्रवृत्तिहरू अन्त्य हुने विश्वास आम जनतामा छ।
५. प्रचण्डको कार्यनीति : अवसरवाद होइन, रणनीतिक चातुर्यता
विरोधीहरूले प्रचण्डको कार्यनीतिक लचकतालाई “छेपारो जस्तो रङ्ग फेर्ने” भनी सतही रूपमा व्याख्या गर्छन्। तर राजनीतिक दृष्टिले हेर्दा यो कमजोरी होइन, यो उच्चतम रणनीतिक बुद्धिमत्ता हो। राजनीतिमा लचकता र समयसापेक्ष निर्णय क्षमता सफलताको लागि अपरिहार्य हुन्छ।
यदि प्रचण्डले समयमा रणनीतिक चातुर्य देखाएका थिएनन् भने, एउटै पार्टीको राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्री हुने अवस्था सिर्जना भई गणतन्त्रको प्रणाली नै धरापमा पर्न सक्थ्यो। उहाँले राज्य संरचना र प्रणालीको सन्तुलन र स्थायित्व बचाउनका लागि मात्रै विभिन्न गठबन्धनहरू परिवर्तन गर्ने र रणनीतिक ढङ्गले अघि बढ्ने निर्णय लिनुभएको हो। यसले उहाँलाई अवसरवादी नभई दूरदर्शी नेताको रूपमा स्थापित गरेको छ।
६. बृहत् कम्युनिष्ट एकताको अपरिहार्यता र प्रतिक्रियावादीहरूको डर
यतिबेला देशका वामपन्थी दलहरूबीच एकीकरणको सशक्त प्रयास चलिरहेको छ। यो प्रयासबाट जनतामा आशा सञ्चार भएको छ भने प्रतिक्रियावादी शक्तिहरूमा त्रसित र आतङ्क सिर्जना भएको छ।
उनीहरूलाई राम्रोसँग थाहा छ कि यदि प्रचण्डको नेतृत्वमा एक शक्तिशाली, एकीकृत र क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी निर्माण भयो भने, उनीहरूको दक्षिणपन्थी र प्रतिगामी राजनीतिको सदाका लागि अन्त्य हुनेछ। त्यसैले, कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई कमजोर पार्न र एकता भाँड्नका लागि अरबौं डलर खर्च गरी विभिन्न तत्वहरूलाई परिचालित गर्ने खेल भित्रभित्रै चलिरहेको छ। तर, क्रान्तिकारी शक्तिहरूको यो मिलनले प्रतिक्रियावादीहरूको निदहराम भएको छ।
७. निष्कर्ष : प्रचण्ड नेतृत्वमा स्वाधीन राष्ट्र र समाजवादी भविष्यको ग्यारेन्टी
अब नेपाली जनतासामु एउटा महत्त्वपूर्ण प्रश्न खडा छ : नेपाल कसरी अघि बढ्ने?
उत्तर स्पष्ट छ : एकीकरण, जनआधारित राजनीति र राष्ट्रिय स्वाधीनताको बाटोबाट मात्र देशले अग्रगामी छलाङ मार्न सक्छ।
प्रचण्डले जनयुद्धदेखि गणतन्त्रको स्थापना, संविधान निर्माणदेखि राष्ट्रिय स्वाधीनताको रक्षासम्मको सम्पूर्ण यात्रामा निरन्तर जनताको पक्ष लिएका छन्। यही कारण उनको ‘इमेज’ र प्रभाव मरणोपरान्त पनि शक्तिशाली रहनेछ।
देशलाई अहिले बिखण्डन होइन, एकताको आवश्यकता छ; आत्मसमर्पण होइन, आत्मनिर्भरता र स्वाधीनताको आवश्यकता छ।
प्रचण्डको नेतृत्वमा निर्माण हुने बृहत् कम्युनिष्ट एकता नै नेपालको स्वतन्त्रता, राजनीतिक स्थायित्व र अन्ततोगत्वा समाजवाद उन्मुख भविष्यको एकमात्र ग्यारेन्टी हो। यो एकताले प्रतिक्रियावादीहरूको षड्यन्त्रलाई चिरिदिँदै राष्ट्र निर्माणको नयाँ युगको थालनी गर्नेछ।
