- चेत बहादुर लामा,अध्यक्ष ,एअनेशिसं,काभ्रे ।
नेकपाको अबको बाटो एकता,आत्मसमीक्षा र रूपान्तरणको बाटो हो। जेन-जी आन्दोलनले देखाएको चेतनालाई गम्भीरतापूर्वक बुझ्दै यदि पार्टीले प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी, सुशासन र प्रविधिमैत्री समाजवादी कार्यक्रम अघि बढाउन सक्यो भने, यो नेपालको निर्णायक राजनीतिक शक्ति बन्न सक्छ।
नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) हालै १६ वटा वामपन्थी दलहरूको एकीकरणबाट गठन भई नेपालको राजनीतिक परिदृश्यमा नयाँ सम्भावनाको प्रतीक बनेको छ। लामो समयदेखि जनताले अनुभूत गर्दै आएको राजनीतिक निराशा, अस्थिरता र भ्रष्टाचारको पृष्ठभूमिमा नेकपाको उदयलाई धेरैले वैकल्पिक आशाका रूपमा हेरेका छन्। समाजवादी कार्यदिशा अपनाउँदै राष्ट्रिय एकता, सुशासन र समावेशी विकासलाई प्राथमिकता दिनु यसको मूल रोडम्याप हो।
पार्टीका संयोजक पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र सहसंयोजक माधवकुमार नेपालको नेतृत्वमा नेकपा एक्काइसौं शताब्दीको जनवाद /जनताको बहुदलीय जनवादको अनुभवबाट अघि बढ्दै वैज्ञानिक समाजवादतर्फ उन्मुख भएको पार्टी हो। यो दिशा नेपालको गहिरो आर्थिक असमानता, बेरोजगारी, राज्य संयन्त्रमा व्याप्त भ्रष्टाचार र सामाजिक विभाजनलाई सम्बोधन गर्ने उद्देश्यमा केन्द्रित छ। तर, मूल प्रश्न अझै यथावत् छ कि के जनता यस पार्टीप्रति दीर्घकालीनरुपले विश्वास गर्न तयार छन् ?
जनविश्वास र बदलिँदो राजनीतिक चेतना:
जनविश्वासको सवालमा नेकपाप्रति मिश्रित प्रतिक्रिया देखिन्छ। भदौ २३ र २४ मा देखिएको जेन-जी (Gen Z) आन्दोलनले पुराना राजनीतिक दलहरूप्रति व्यापक असन्तुष्टि उजागर गर्यो। यद्यपि यो आन्दोलन कुनै एक दलप्रति लक्षित नभए पनि, यसले समग्र राजनीतिक संरचनामाथि प्रश्न उठाएको छ। यस्तो अवस्थामा नेकपाको एकीकरणले नयाँ राजनीतिक भरोसा निर्माण गर्ने सम्भावना बोकेको छ, तर त्यो सम्भावना स्वतः साकार हुँदैन र हुनसक्दैन पनि ।
नेकपाको वैचारिक आधार सामन्तवाद र साम्राज्यवादविरुद्धको संघर्ष, सामाजिक न्याय र उत्पादनमुखी अर्थतन्त्रसँग जोडिएको छ। तर व्यवहारमा यी मूल्यहरू कार्यान्वयन गर्नु नै सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो। आन्तरिक एकता जोगाइराख्नु, गुटबन्दी र व्यक्तिवादलाई नियन्त्रण गर्नु, बाह्य हस्तक्षेपबाट पार्टीलाई स्वतन्त्र राख्नु र लोकप्रियतावाद (पपुलिज्म) को सतही आकर्षणबाट बच्नु आजका प्रमुख चुनौतीहरू हुन्। नेताहरूले आफैँ स्वीकार गरेझैँ, भ्रष्टाचार र नोकरशाही प्रवृत्ति पार्टीभित्रकै कमजोर कडी बन्न सक्छन्।
सम्भावनाको धरातल: युवा, संगठन र वैचारिक स्पष्टता:
चुनौतीसँगै सम्भावनाहरू पनि बलिया छन्। नेकपा क्रमशः एउटा मास पार्टीको स्वरूप लिँदै छ, जहाँ युवा सहभागिता र तल्लो तहसम्मको संगठन विस्तार देखिन्छ। परम्परागत दलहरू नेकपा (एमाले) र नेपाली कांग्रेसले करिब तीन दशकभन्दा बढी शासन गर्दा पनि जनअपेक्षा पूरा गर्न नसकेको आरोप खेपिरहेका छन्। यसै कारण जनविश्वास खस्कँदै गएको अवस्थामा नेकपाले आफूलाई वैकल्पिक शक्तिका रूपमा उभ्याउने अवसर पाएको छ।
पार्टीको सबल पक्ष भनेको यसको कार्यकर्ता आधार र वैचारिक स्पष्टता हो। यदि यो स्पष्टता व्यवहार, नीति र शासनशैलीमा रूपान्तरण हुन सक्यो भने मात्रै पार्टीको विश्वसनीयता बलियो हुनेछ।
जेन-जीका माग र संरचनात्मक सुधार:
आजको युवा पुस्ताले प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी प्रमुख, दुई कार्यकालको सीमा, पारदर्शी शासन, डिजिटल सेवा र संघीय संरचनाको पुनर्समीक्षा जस्ता माग अघि सारेको छ। नेकपाले यी मागलाई केवल नारा होइन, ठोस राजनीतिक एजेन्डाका रूपमा आत्मसात् गर्नुपर्छ। संघीय निर्वाचनमा युवालाई प्राथमिकता दिने नीति, नेतृत्वमा पुस्तान्तरण र निर्णय प्रक्रियामा युवाको अर्थपूर्ण सहभागिता पार्टीका लागि निर्णायक बन्न सक्छ।
आईटी र २१औँ शताब्दीको वैज्ञानिक समाजवाद:
अबको कम्युनिष्ट पार्टी सूचना प्रविधि (आईटी) मा आधारित हुनैपर्छ। डिजिटल सदस्यता प्रणाली, डेटामा आधारित नीति निर्माण, ई-गभर्नेन्सको पक्षपोषण र प्रविधिमार्फत जनतासँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने संस्कार बिना आधुनिक पार्टी कल्पना गर्न सकिँदैन। साथै, २१औँ शताब्दीअनुकूल वैज्ञानिक समाजवाद भन्नाले केवल पुराना नाराको पुनरावृत्ति होइन, प्रविधि, ज्ञानमा आधारित अर्थतन्त्र, वातावरणीय न्याय, लैंगिक समानता र विश्वव्यापी श्रम बजारको यथार्थलाई आत्मसात् गर्ने वैचारिक रूपान्तरण हो।
उपसंहार:
नेकपाको अबको बाटो एकता,आत्मसमीक्षा र रूपान्तरणको बाटो हो। जेन-जी आन्दोलनले देखाएको चेतनालाई गम्भीरतापूर्वक बुझ्दै यदि पार्टीले प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी, सुशासन र प्रविधिमैत्री समाजवादी कार्यक्रम अघि बढाउन सक्यो भने, यो नेपालको निर्णायक राजनीतिक शक्ति बन्न सक्छ। अन्यथा, विगतका दलहरूकै भीडमा सीमित हुने खतरा रहन्छ। तसर्थ, चुनौती पार गर्दै सम्भावनाको सदुपयोग गर्नु नै नेकपाको भविष्यको कसी हो।
