साहित्य

२०८३ जेष्ठ २३ गते २०८३ जेष्ठ २३ गते

रातो कार्पेटको मूल्य!

• लाेक लामा शीर्षक : रातो कार्पेटको मूल्य रातो कार्पेट बिछिँदैमा देशको बाटो फराकिलो हुँदैन फूलका गुच्छाले माटोको सुगन्ध किन्न सक्दैन बाजागाजा धेरै बज्यो भने पनि इतिहासको आवाज दबिँदैन सत्ताको सिंहासन चढेर राष्ट्रको आत्मा बेच्न मिल्दैन आज ताली बजाउने हातहरू भोलि फर्केर नआउन पनि सक्छन् तर देशको पीडा पुस्तौँसम्म बोलिरहन्छ…

More

२०८३ जेष्ठ १९ गते २०८३ जेष्ठ १९ गते

प्रतिबिम्बको सिंहासन !

• शिशिर भण्डारी हिजो राति - एउटा नमिठो सपना देखेँ ।   जहाँ म मेरी छोरीलाई “प्रतिबिम्बको सिंहासन” कथा सुनाइरहेको थिएँ ।   एक समय एउटा देशले आफ्ना सबै ऐनाहरू भेला गर्‍यो र तिनलाई दोष दिन थाल्यो ।   कसैले भन्यो— अनुहार बिग्रिएको होइन, प्रतिबिम्ब बिग्रिएको हो ।   कसैले…

More

२०८३ जेष्ठ १९ गते २०८३ जेष्ठ १९ गते

बालेन बोल्यो कि पोल्यो!

बालेन बोल्यो कि पोल्यो! ****************** बालेन बोल्यो कि पोल्यो! सिंहदरबार पोल्यो, अदालत र न्यायालय पोल्यो। प्रहरी पोल्यो, ७६ जना जेन्जी पोल्यो, भाटभटेनी सार्वजनिक संस्थान पोल्यो। पोलेन मात्रै होइन, खरानी बनायो, खरानीमाथि फेरि खरानी थप्यो, खरानीको ग्याङ नै ठड्यायो। राष्ट्रपति कार्यालय पोल्यो, देशभरिका सरकारी कार्यालय पोल्यो। नगरपालिका पोल्यो, नेताका निवास सबै…

More

२०८३ जेष्ठ १५ गते २०८३ जेष्ठ १५ गते

“आक्रोश, अधैर्य र अस्वीकारको वर्तमान समाज”

•  शिशिर भण्डारी भूमिका: मानव इतिहासमा सायद यस्तो समय कमै आएको थियो होला, जहाँ मानिस यति धेरै जोडिएको पनि होस् र यति धेरै भित्रभित्रै टुटिरहेको पनि । प्रविधि, सूचना र अभिव्यक्तिको विस्फोटले संसारलाई यति नजिक ल्यायो, तर मानिसको मनलाई झन् अस्थिर, अधैर्य र थकित पनि बनायो । आज समाज बाहिरबाट…

More

२०८३ जेष्ठ ९ गते २०८३ जेष्ठ ९ गते

“२१औँ शताब्दीको डिजिटल पूँजीवाद र मार्क्सवादी वैचारिकीको पुनर्विकास”

• शिशिर भण्डारी भूमिका: २१औँ शताब्दीको विश्व पूँजीवाद अब औद्योगिक उत्पादन, कारखाना, बैंक वा परम्परागत बजार संरचनाको सीमाभित्र मात्र बाँधिएको छैन । अब यो - डेटा, एल्गोरिदम, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), डिजिटल प्लेटफर्म, वित्तीय सट्टेबाजी (उत्पादनभन्दा मूल्यको उतारचढावबाट नाफा खोज्ने प्रक्रिया) र वैश्विक सूचना सञ्जालको अत्यन्त जटिल र अदृश्य संरचनामा रूपान्तरित…

More

२०८३ बैशाख २९ गते २०८३ बैशाख २९ गते

“उमेरले छेक्दैन सपना” : ४४ वर्षका वडा अध्यक्ष बुद्धि बहादुर स्याङ्तानको एसईई सफलता प्रेरणादायी कथा

काभ्रेको विकट डाँडापारी खानीखोला–५ साल्मेचाकल गाउँमा जन्मिएका बुद्धि बहादुर स्याङ्तानको जीवन संघर्ष, जिम्मेवारी र अधुरो रहरबीच बुनिएको एउटा प्रेरणादायी कथा हो। २०३९ सालमा जन्मिएका स्याङ्तान सानै उमेरमै आमा गुमाएर टुहुरा बने। बुबा सेते स्याङ्तान र आमा साईली स्याङ्तानको छोराको पालनपोषण फूपू सन्सरी माया स्याङ्तानले गरेकी थिइन्। तीन दिदीबहिनीका एक्ला भाइ…

More

२०८३ बैशाख २६ गते २०८३ बैशाख २६ गते

“डोजरमुनि पुरिएको सपना”

• शिशिर भण्डारी प्रिय, यो चिठी हो कि रोदन—म आफैं छुट्याउन सकिरहेकी छैन। शब्दहरू लेखिरहेकी छु—तर हरेक अक्षर आँसुमा भिजेको छ। यहाँ जति पनि शब्द छन्— मेरो मुटु फुट्दा निस्किएको निःशब्द चिच्याहट हो, मेरो यो आवाज तिमीले— त्यो टाढाको परदेशमा सुन्न सक्छौ या सक्दैनौ।   तिमी परदेशको घाममा पसिना बगाइरहेका…

More

२०८३ बैशाख २५ गते २०८३ बैशाख २५ गते

एक सय बर्ष अघि कस्तो थियो साङास्वति र लौरेदेउराली!

" आज वाङ्थलीमा रहेका थोकरहरूको समूह त्यही यात्राको साक्षी हो। कुनै समय साङास्वति र लौरेदेउराली आजको नगरकोटभन्दा धेरै महत्त्वपूर्ण स्थान थिए भन्ने जीवित इतिहास हो।" • राजीब माेक्तान तामाङ एक सय वर्ष अघि कस्तो थियो त साङास्वति र लौरेदेउराली?याे ठाउँको सामान्य चिनारी दिन यहाँ केही तथ्यपरक घटना र इतिहासलाई खोतल्नुपर्ने…

More

२०८३ बैशाख १६ गते २०८३ बैशाख १६ गते

एउटा कुरुप तस्बिर !

एउटा कुरुप तस्बिर ! • सिर्जना गाेले तामाङ ओ बालेन्द्र शाह, साँच्चिकै सुन्दर थियो नेपाल जतिबेला देशमा तिमी जस्ता नेताहरुसँग निजी साधन जसरी डोजर थिएन ।   कतै कतै अझै पनि सुन्दर छ नेपाल जहाँ तिमी जस्ता नेताले चलाएको बिनासकारी डोजर  पुगेको छैन ।   काठमान्डु सहरदेखि धेरै टाढा लाग्ने…

More

२०८३ बैशाख १६ गते २०८३ बैशाख १६ गते

आजको एआई युगमा शिक्षा, रोजगारी र नेपालको रूपान्तरण

- शिशिर भण्डारी भूमिका: मानव इतिहासका मोडहरूमा आ- आफ्नो समयको प्रविधिले पटक–पटक हाम्रा उत्पादन प्रणाली, श्रम बजार र ज्ञानको स्वरूपमा परिवर्तन गर्दै आएको छ । जसले केवल प्रविधि मात्र होइन - पूरै सभ्यताको सोच्ने तरिका नै बदलिदिएका छन् । आज हामी २१ औं शताब्दीमा त्यस्तै अर्को निर्णायक मोडमा उभिएका छौं,…

More