साहित्य

२०८३ कार्तिक ८ गते २०८३ कार्तिक ८ गते

दशैँ, दशा र गणतन्त्र : सम्झनामा बा!

हरेक दशैँले मलाई यही प्रश्न सोधिरहन्छ । हामीले खोजेको गणतन्त्र बाको बस्तीसम्म त पुग्यो, तर हामीले वाचा गरेको समानताको दशैँ कहिले पुग्ने? • लक्ष्मी तामाङ,सर्लाही बा: यतिका दिन सँगै बस्यौँ। अब दशैँको मुखमा किन जान्छ्यौ त, नानी? दशैँ मानेर जाऊ न। म: बा, यो दशैँ हाम्रो होइन। हामीमाथि जबर्जस्ती थोपारिएको…

More

२०८३ आश्विन २३ गते २०८३ आश्विन २३ गते

“मलाई तिमी रिसाएकै मन पर्छ”

"मलाई तिमी रिसाएकै मन पर्छ" • अर्चना अस्तानी मगर जब म तिमीलाई धेरै माया गर्छु तब म तिमीमाथि शङ्का पनि गर्छु तिमी सही छौ भने तिमी रिसाउनेछौ त्यसैले त मलाई तिमी रिसाएकै मन पर्छ माया माया नै हो, त्यहाँ सम्बन्धहरूको कुनै डोब हुँदैन केवल मबाट टाढा भयौ कि भन्ने डरले…

More

२०८३ आश्विन २१ गते २०८३ आश्विन २१ गते

किन घात गर्‍यौ प्रिय?

• अर्चना अस्तानी मगर सारा दुनियाँको अगाडि हातमा हात मिलाएर, साथमा साथ दिएर गन्तव्यमा पुग्छु भन्थ्यौ तिमीले ! बीचमै किन घात गर्‍यौ प्रिय ? अनायासै तिमी र मेरो वैमनस्यले सारा सन्ततिको भविष्यमा खेलबाड भइरहेको टुलुटुलु हेरिरहेछौ तिमीले ! किन घात गर्‍यौ प्रिय ? तिमी कसैको बहकाउमा लागेर या कुरै नबुझी…

More

२०८३ आश्विन ९ गते २०८३ आश्विन ९ गते

इरानको रोदन

• लाेक लामा इरानको रोदन आज इरानको आकाशमा बादल मात्र छैनन् धुवाँ छ त्यहाँ बारुदको गन्ध छ त्यहाँ र हजारौँ घरको नबोलेको रुवाइ छ कुनै आमाको काख रित्तिएको छ कुनै बाबुको सपना ढलेको छ कुनै बालकले आफ्नो घर होइन भग्नावशेषभित्र आफ्नो भविष्य खोजिरहेको छ तेहरानका सडकमा मानिसहरू मात्र दौडिएका छैनन्…

More

२०८३ श्रावण २९ गते २०८३ श्रावण २९ गते

“कोही दास, कोही लास”

“कोही दास, कोही लास” • राजीव माेक्तान तामाङ कोही दासहरू छन्, कोही लासहरू छन्। कोही आसहरू छन्, कोही त्रासहरू छन्। कोही खासहरू छन्, कोही झ्यासहरू छन्।   कोही हाँसिरहेका छन्, कोही रोइरहेका छन्। कोही बेचिरहेका छन्, कोही किनिरहेका छन्। कोही सत्तामा छन्, कोही सडकमा छन्।   कोही बोलिरहेका छन्, कोही…

More

२०८३ श्रावण २७ गते २०८३ श्रावण २७ गते

मध्यरातमा को बर्बराउँछ?

मध्यरातमा को बर्बराउँछ? • राजीव माेक्तान तामाङ मध्यरातमा को बर्बराउँछ? जब सहर निदाउँछ, गल्लीहरू सुनसान हुन्छन्, बत्तीहरू मधुरो हुँदै जान्छन्, र मान्छेका आवाजहरू एक-एक गर्दै हराउँछन्।   मध्यरातमा मसानघाटमा भूत जाग्छ, पिशाच बर्बराउँछ, प्रेत बोल्छ, हावाले रुखका पात हल्लाउँछ, अनि सुनसान बाटोमा कसैको पाइला चलेझैँ लाग्छ।   अबेलासम्म भट्टीमा जाँड…

More

२०८३ श्रावण २१ गते २०८३ श्रावण २१ गते

सरकार घण्टा बजाउने लाईनमा

राजीब लामा आमा ग्यासको लाइनमा, बाउ मलको लाइनमा।   छोरा राहदानीको लाइनमा, छोरी अनलाइनको लाइनमा।   बिरामी अस्पतालको लाइनमा, विद्यार्थी नतिजाको लाइनमा।   किसान सिँचाइको लाइनमा, युवा रोजगारीको लाइनमा।   गरिब राहतको लाइनमा, व्यापारी करको लाइनमा।   कर्मचारी सरुवाको लाइनमा, नेता भाषणको लाइनमा।   जनता आशाको लाइनमा, विकास अझै प्रतीक्षाको…

More

२०८३ श्रावण २ गते २०८३ श्रावण २ गते

अमेरिकी साम्राज्यवाद एक अस्ताउँदो सूर्य, एकध्रुवीय लुटतन्त्रको अन्त्य र बहुध्रुवीय विश्व व्यवस्थाको उदय

• चेत बहादुर लामा संयोजक, नेपाल शिक्षक संगठन जिल्ला समिति, काभ्रेपलाञ्चोक इतिहास कुनै एक वर्ग, राष्ट्र वा सभ्यताको स्थायी बपौती होइन। उत्पादन सम्बन्ध, आर्थिक शक्ति, प्रविधि र वर्ग संघर्षका परिवर्तनसँगै विश्व व्यवस्थाहरू पनि बदलिन्छन्। एक समय ब्रिटिस साम्राज्य विश्व अर्थतन्त्रको केन्द्र थियो; आज त्यो इतिहासको विषय बनेको छ। त्यसैगरी, दोस्रो…

More

२०८३ असार १५ गते २०८३ असार १५ गते

कम्युनिष्ट आवरणभित्रको गैरमार्क्सवादी चिन्तन एक वर्गीय विश्लेषण

-सिबी लामा, धुलिखेल । राजनीतिमा कहिलेकाहीँ विचारको भाषा प्रयोग गरेर अविचारको राजनीति गरिन्छ। वर्गसंघर्ष, क्रान्ति, जनपक्षीयता र मार्क्सवादका शब्दावली प्रशस्त प्रयोग गरिए पनि त्यसको वास्तविक सार वर्गीय नभई व्यक्तिकेन्द्रित, संकीर्ण वा अवसरवादी हुन सक्छ। मार्क्सवादी दर्शनले यस्ता प्रवृत्तिको मूल्याङ्कन भाषण, नाराबाजी वा शब्दाडम्बरबाट होइन, त्यसको वर्गीय सार, राजनीतिक दिशा र…

More

२०८३ असार १५ गते २०८३ असार १५ गते

“म रोपाहार हुँ “

 "म रोपाहार हुँ "                  ✍️रचना मोक्तान यात्री पहाडका थुम्काहरूले वर्षा ऋतुको रिमझिम बहारलाई धर्ती भिज्ने गरी खन्याएपछि आँखामा बिहान मिचेर कानमा भालेको अलाराम सँगै परेलीमा घाम जन्माउने रोपाहार हुँ म ।   चूल्ठोमा कोम्हेन्दो सिउरेर कम्मरमा गुन्युको सप्को लगाउँदै संगीनिको ओठ सँगै चाहना सुसेलेर घुमको पछ्यौरीले कपाल ढाक्दै खुट्टामा बाटो…

More