विविध

२०८३ कार्तिक ११ गते २०८३ कार्तिक ११ गते

म भित्र हराएको कमरेड !

-राष्ट्रिय जागरण अभियानको सन्दर्भमा कम्युनिस्ट आचरण, वर्गीय चेतना र कमरेडली सम्बन्धमाथिको आत्मसमीक्षा: – शिशिर भण्डारी भूमिका: हिजोको कमरेड, आज कहाँ छ ? कुनै समय थियो, हामीसँग सम्पत्तिका नाममा अथाह विश्वास थियो । भविष्यको सुनिश्चितता थिएन, तर सुन्दर समाज निर्माण गर्ने सपना थियो । आफ्नै जीवनको कुनै भरोसा थिएन, तर सहयोद्धाको…

More

२०८३ कार्तिक ८ गते २०८३ कार्तिक ८ गते

दशैँ, दशा र गणतन्त्र : सम्झनामा बा!

हरेक दशैँले मलाई यही प्रश्न सोधिरहन्छ । हामीले खोजेको गणतन्त्र बाको बस्तीसम्म त पुग्यो, तर हामीले वाचा गरेको समानताको दशैँ कहिले पुग्ने? • लक्ष्मी तामाङ,सर्लाही बा: यतिका दिन सँगै बस्यौँ। अब दशैँको मुखमा किन जान्छ्यौ त, नानी? दशैँ मानेर जाऊ न। म: बा, यो दशैँ हाम्रो होइन। हामीमाथि जबर्जस्ती थोपारिएको…

More

२०८३ कार्तिक ५ गते २०८३ कार्तिक ५ गते

दशैँ र म्हेनिङ बहस

म्हेनिङ धान संस्कृतिसँगै भित्रिएको सांस्कृतिक पर्व हो। दशैँ भने सांस्कृतिक पर्व नभई धार्मिक पर्व हो। यो पर्व चैत महिनामा मनाइने गरिन्थ्यो। पछि असोज महिनामा सारिएको हो। • जीवन कुमार याेञ्जन अध्येता भोजराज चाम्लिङका अनुसार करिब ८ हजार वर्षअघि नै एलो रिभर बेसिनतिर धानखेती हुन्थ्यो। अध्येता कमल मादेनको भनाइ पनि लगभग…

More

२०८३ कार्तिक ३ गते २०८३ कार्तिक ३ गते

बोन संस्कारमा खेप्पा ह्सुङ छ्योइबा, गोठे पूजा र बाली संरक्षण

• फुर्साङ माेक्तान तामाङ  तामाङ समुदायको प्राचीन बोन संस्कार प्रकृति, मानवजीवन, पशुपालन र कृषि प्रणालीसँग गहिरो रूपमा जोडिएको छ। पुर्खादेखि चलिआएका यस्ता धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्पराहरू आज पनि विभिन्न स्थानमा फरक–फरक विधि र मान्यताअनुसार प्रचलनमा छन्। स्थानीय बोन्बो, लाबोन, धामी तथा झाँक्रीहरूका भनाइअनुसार खेप्पा ह्सुङ छ्योइबा पूजा, गोठे पूजा र…

More

२०८३ कार्तिक १ गते २०८३ कार्तिक १ गते

दशैं : संस्कृति,रेमिट्यान्स,उपभोग र मितव्ययिताको प्रश्न

• राजीव माेक्तान तामाङ दशैं नेपाली समाजको ठूलो पर्वमध्ये एक हो। परिवार भेटघाट, मान्यजनबाट टीका-जमरा र आशीर्वाद ग्रहण, गाउँ फर्किने परम्परा, नयाँ लुगा र मीठो-मसिनो खाने चलनसँग यसको गहिरो सामाजिक सम्बन्ध बनेकाे छ। तर दशैंलाई टीका, जमरा, मासु, नयाँ लुगा र रमाइलोमा सीमित गरेर बुझ्नु पर्याप्त हुँदैन। यससँग धर्म, संस्कृति,…

More

२०८३ कार्तिक १ गते २०८३ कार्तिक १ गते

दशैँको उज्यालो र हाम्रो समाजका अँध्यारा कुनाहरू

•  शिशिर भण्डारी भूूमिका: नेपाल बहुभाषिक, बहुधार्मिक, बहुजातीय तथा बहुसांस्कृतिक विशेषताले समृद्ध देश हो । यहाँको सामाजिक जीवन अनेक भाषा, आस्था, परम्परा, संस्कार र सांस्कृतिक अभ्यासको अन्तरघुलनबाट निर्मित भएको छ । हिमाल देखि तराई सम्म र पूर्वदेखि पश्चिम सम्म फैलिएका विविध समुदायका आफ्नै चाडपर्व, जीवनदर्शन र सांस्कृतिक स्मृतिहरू छन् ।…

More

२०८३ आश्विन २३ गते २०८३ आश्विन २३ गते

नेपाली वामपन्थी आन्दोलनको वर्तमान सङ्कट र नयाँ बाटोको खोजी !

नेपाली वामपन्थी आन्दोलनको वर्तमान सङ्कट र नयाँ बाटोको खोजी ​ लेफ्ट (वामपन्थी) को वैचारिक धरातल हिजो पनि थियो, आज पनि छ र भोलि पनि रहिरहनेछ। तर मुख्य समस्या भनेको विश्वास को हो। प्रश्न उठ्छ आज जनताले किन अविश्वास गरे? कार्यकर्तामा किन व्यापक निराशा छाएको छ? र सिङ्गो वामपन्थी आन्दोलन किन…

More

२०८३ आश्विन २३ गते २०८३ आश्विन २३ गते

नयाँ राजनीतिको अनुहारमा देखिएको विकृति

•  शिशिर भण्डारी भूमिका : नेपालको राजनीतिमा ‘नयाँ’ शब्दले पछिल्ला वर्षहरूमा केही आकर्षण पैदा गरेको छ । पुराना दल, पुराना नेता, पुराना नारा र पुरानै राजनीतिक संस्कारबाट दिक्क भएको पुस्ताले नयाँ अनुहार, नयाँ शैली र नयाँ राजनीतिको खोजी गर्नु स्वाभाविक पनि हो । यही आकांक्षाले राजनीतिको मूलधारमा नयाँ पात्रहरूलाई प्रवेश…

More

२०८३ भाद्र ३० गते २०८३ भाद्र ३० गते

नयाँ दिल्लीमा बदलिँदो विश्व, काठमाडौंमा मौनता

BRICS मा नेपाल किन देखिएन ? निमन्त्रणा नआएको प्रश्नभन्दा ठूलो प्रश्न—हाम्रो कूटनीतिक वजन कहाँ छ ? - शिशिर भण्डारी भूमिका: नयाँ दिल्लीमा चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङ, रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी एउटै मञ्चमा छन् । गलवानपछि चिसिएको भारत–चीन सम्बन्धमा फेरि संवादको ढोका खोलिँदैछ । रुस पश्चिमी…

More

२०८३ भाद्र २३ गते २०८३ भाद्र २३ गते

भोटेकोशीको बाढी र ‘क्लाइमेट जस्टिस’ :

-शिशिर भण्डारी भूमिका: कुनै दिन एउटा नदी अचानक उर्लिन्छ । केही मिनेटमै घरहरू बगाउँछ । सडकहरू काट्छ । पुलहरू भत्काउँछ । बस्तीहरू उजाडिन्छन् । वर्षौँको कमाइ एउटा भेलले बगाउँछ । अनि मानिसहरू बाँकी जीवन लिएर भग्नावशेष माझ उभिन्छन्आ-फ्नो मान्छे खोज्दै, आफ्नो घर खोज्दै, आफ्नो भविष्य खोज्दै । भोटेकोशीले पछिल्लोपटक नेपाललाई…

More