खुल्ला बिचार खुलामञ्च

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

“नयाँ साल”

रचना मोक्तान यात्री पुरानो सालको क्यालेन्डर फेरेसँगै हामीले आँसुचाहिँ फेर्न सकेनौँ, मिति फेरियो तर पीडा उहीँको उहीँ भित्तामा झुण्डिरहेको क्यालेन्डर झैं मन मस्तिष्कमा झुन्डि रह्यो। नयाँ साल आयो भन्दै खुसी र हौसलाको फुलबुट्टे शुभकामना आयो, तर चुल्होमा उही पुरानो अभाव अझै उम्लिरहेछ। *********

More

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

समानुपातिक सूचि: विडम्बनाको यात्रा !

• राजु स्याङतान तामाङ - महाेत्तरी समानुपातिक व्यवस्था ल्याउन हजारौं चन्द्रहरु युद्धभूमिमा लडिरहँदा चन्द्र ढकालहरु तारे होटलमा बसी योद्धाहरुलाई आतंककारी भन्दै थिए । विडम्बना, तीनै ढकालमा पुत्रहरु समानुपातिक सूचिमा परे । १. समानुपातिक व्यवस्था ल्याउन प्रबिना गोलेहरुले गोली खाए, अंग गुमाए । विडम्बना, तीनै प्रबिनाका छापामार साथीहरुको पीडा बेचेर डलर…

More

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

“आमा” शब्दको भाषावैज्ञानिक विश्लेष्ण ‘आमा’ शब्द तामाङ भाषा र परम्पराको सम्पदा हो ।

अमृत योन्जन तामाङ -भाषाविद् यदि कसैले संस्कृत भाषाको ’अम्बा’ वा ’माता’ शब्दबाट आमा शब्दको विकास भएको भन्दछन् भने उसको बौद्धिकता टाट पल्टिन लागेछ भनेर बुझ्नु पनि पर्दछ। छ/सात वर्ष अगाडि अर्थात् २०४३–४४ सालतिरको कुरा हो। साथीहरुबीच भाषा विषयको कुरा चलिरहेको थियो। कुराकै शिलशिलामा एउटा नेपाली भाषी मित्रले सोध्यो– ’तामाङ भाषामा…

More

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

नेता र नेतृत्व फरक हुन् :भ्रमकाे चिरफार

नेता र नेतृत्व फरक-फरक अवधारणाहरू हुन्। नेतृत्व एक अवस्था हो भने नेता एक पद मात्र हो। नेतृत्व नेता बन्छ, तर नेता नेतृत्व नबन्न पनि सक्छ। • लक्ष्मी तामाङ -सर्लाही  नेता र नेतृत्व फरक-फरक अवधारणाहरू हुन्। नेतृत्व एक अवस्था हो भने नेता एक पद मात्र हो। नेतृत्व नेता बन्छ, तर नेता…

More

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

कतिमा मिल्याे नयाँ टाेपी?

• लाेक लामा मैले  पनि लगाउनु थियाे । आदर्शकाे टाेपी सकिएन लगाउन फाटेकाे ,झुत्राे भै गयाे । म त  पुरानै लगाउने कतिमा मिल्याे तपाईंलाई त्याे नयाँ टाेपी?

More

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

प्रेमको अर्थ: पीडादेखि आत्मबोधसम्म

त्यो समय व्यक्तिगत प्रेमको ठाउँ थिएन।जिम्मेवारी, कर्तव्य र देशप्रेमको जोश जागर थियाे। त्यसै बीच एक वर्षमै जनवादी विवाह भयो। न त गहना, न त तामझाम, प्रतिज्ञा र अनुशासन मात्र थियाे। • लक्ष्मी लामा,काभ्रे विद्यालय जीवन विद्यालयको समय प्रेम मुस्कान, साथीको साथ र खेलकुदको रमाइलोमा सीमित थियो। मधेशको संगतमा हुर्केँ,बुर्का लगाउनेहरूसँग…

More

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

“खबर दिनेछाैं”

• लाेक लामा अहिले एकता भएका छन् सबै झुम्मिएका छन् साथ सबै भएका छन् गाना गाउँनुहाेस् जनताकाे नाममा मैदानमा उत्रनुहाेस् सलाम पुरानाे भइसके एउटा कुरा नपत्याउनुस् तपाईं जहिल्यै पनि दुइवटा डुङ्गामा हिड्नु हुन्छ कसकाे डुङ्गामा त्याे पनि पत्ता छ  तपाईलाई खबर दिनेछाैं ।

More

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

“नयाँ भन्ने पार्टीमा पनि कुर्सी ठूलो देख्ने रोग”

• ईमान सिं याेन्जन(गुँरास) नयाँ भनिए पनि दर्शन विचार, आदर्श केही छैन। गतिलाे नेतृत्व बिना चर्का नारा मात्रै। चर्काे स्वार,जिम वाला पाखुराले देश सम्बृद्धी हुने भए दिपक मनाङ्गे प्रधानमन्त्री भैसक्थे। र गजुरियल स्टाईलले देश भन्ने भए युक्रेनकाे जेलेस्की संसार भरी हिराे कहलिन्थे। नेपालको राजनीतिमा अहिले दुई किसिमका पात्र भेटिन्छन् ।…

More

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

लोकप्रियतावाद (Populism) : टिकाउ कि बिकाउ ?

डि∙एस∙लामा “लोकप्रियतावाद राजनीतिक रूपमा बिकाउ हुन्छ, तर वैचारिक र नीतिगत रूपमा टिकाउ हुँदैन।” लोकप्रियतावाद (Populism) भनेको “जनताको नाममा जनभावना उक्साएर तत्काल लोकप्रिय हुने राजनीति” हो। यसले प्रायः सरल समाधान, भावनात्मक नारा, र शत्रु–मित्रको विभाजन प्रयोग गर्छ। १. लोकप्रियतावाद “बिकाउ” किन हुन्छ ? लोकप्रियतावाद प्रायः छिटो बिक्ने हुन्छ, किनकि  आर्थिक पीडा…

More

१० महिना अगाडि १० महिना अगाडि

घर छाडेर जानेलाई प्रश्न???

• लाेक लामा जसले घर छाेडेर जानुभयाे घर उजाड छैन । त्यही घरमा बसिरहेकाछन् बास । पुरानै गतिमा छाडेर जानुहुनेहरुले याे घरलाई देखे पनि नदेखेझैं गरिदिनुस् याे घरमा दुई गाँस पाक्छ  नै । तपाईंलाई गाँस नपुगेर नै घर छाेड्ने निर्णय हाे  त्याे तपाईकाे । नयाँ घर कस्ताे छ  ? काे…

More