विविध

२०८३ असार १८ गते २०८३ असार १८ गते

रास्वपाको चितवन महाधिवेशन : नयाँ राजनीतिको पुरानो प्रतिबिम्ब र वैचारिक दिशाहीनता (भाग-२)

– शिशिर भण्डारी सामाजिक लोकतन्त्र : घोषणाभन्दा अगाडि के छ ? महाधिवेशनले "सामाजिक लोकतन्त्र" लाई आफ्नो मार्गदर्शक विचारका रूपमा अघि सारेको देखिन्छ । तर सामाजिक लोकतन्त्र केवल एउटा राजनीतिक नारा होइन; यसको लामो वैचारिक इतिहास र व्यावहारिक परम्परा छ । युरोपमा सामाजिक लोकतन्त्रको विकास श्रमिक आन्दोलन, श्रमिक अधिकार, प्रगतिशील कर…

More

२०८३ असार १५ गते २०८३ असार १५ गते

रास्वपाको चितवन महाधिवेशन : नयाँ राजनीतिको पुरानो प्रतिबिम्ब र वैचारिक दिशाहीनता (भाग-१)

• शिशिर भण्डारी परिवर्तनको आकांक्षाबाट जन्मिएको शक्ति: आशाको उदयदेखि वैचारिक परीक्षासम्म "हर राजनीतिक दलको वास्तविक परीक्षा निर्वाचनमा होइन, विचार निर्माण र राज्य सञ्चालनको क्षमतामा हुन्छ।" नेपालको लोकतान्त्रिक इतिहासमा समय–समयमा नयाँ राजनीतिक शक्तिहरूको उदय भएको छ । प्रायः ती शक्तिहरू पुराना दलहरूप्रतिको असन्तुष्टि, शासनप्रतिको निराशा र परिवर्तनको जनआकांक्षाको जगमा उभिएका छन्…

More

२०८३ असार १५ गते २०८३ असार १५ गते

कम्युनिष्ट आवरणभित्रको गैरमार्क्सवादी चिन्तन एक वर्गीय विश्लेषण

-सिबी लामा, धुलिखेल । राजनीतिमा कहिलेकाहीँ विचारको भाषा प्रयोग गरेर अविचारको राजनीति गरिन्छ। वर्गसंघर्ष, क्रान्ति, जनपक्षीयता र मार्क्सवादका शब्दावली प्रशस्त प्रयोग गरिए पनि त्यसको वास्तविक सार वर्गीय नभई व्यक्तिकेन्द्रित, संकीर्ण वा अवसरवादी हुन सक्छ। मार्क्सवादी दर्शनले यस्ता प्रवृत्तिको मूल्याङ्कन भाषण, नाराबाजी वा शब्दाडम्बरबाट होइन, त्यसको वर्गीय सार, राजनीतिक दिशा र…

More

२०८३ असार १४ गते २०८३ असार १४ गते

बाम एकता दलाल पूँजीवादी दक्षिणपन्थ विरुद्धको ऐतिहासिक आबश्यक्ता-

• चेत बहादुर लामा  नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनको वर्तमान तरल अवस्था, नेतृत्वको कार्यशैली र आसन्न वाम सहकार्यको प्रयासमाथि केही महत्त्वपूर्ण र तार्किक प्रश्नहरू उठ्नु स्वाभाविक हो । जनस्तर र कार्यकर्ता पंक्तिमा उब्जिएका संशयहरूलाई नजरअन्दाज गर्न मिल्दैन। तर, राजनीतिक घटनाक्रमलाई केवल 'सतही सत्तालिप्सा', 'नेतातन्त्रको महत्त्वाकांक्षा' वा 'कानुनी डन्डाबाट बच्ने आत्मरक्षा' को रूपमा…

More

२०८३ असार १३ गते २०८३ असार १३ गते

संक्रमणकालीन नेपालको लोकतन्त्र : वैधता र रूपान्तरणको प्रश्न

• शिशिर भण्डारी भूमिका: नेपालको राजनीति यतिबेला एउटा गम्भीर संक्रमणकालीन मोडमा उभिएको छ । सामाजिक सञ्जाल, सार्वजनिक बहस, राजनीतिक मञ्च र मिडियामा भइरहेको छलफललाई नियाल्दा एउटा साझा प्रश्न बारम्बार उठिरहेको देखिन्छ; के नेपालको समस्या पुराना दलहरू हुन्, वा समस्या त्योभन्दा गहिरो छ ? राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को उदय, बालेन्द्र…

More

२०८३ असार ८ गते २०८३ असार ८ गते

“एल्गोरिदमको हावा”

 - शिशिर भण्डारी   आजकाल आकाशमा चराहरूभन्दा बढी शब्दहरू उडिरहेका छन् । तर ती शब्दको पखेटामा गन्तव्य छैन ।   उनीहरू उड्छन्, ठोक्किन्छन्, चिच्याउँछन्, र आफ्नै प्रतिध्वनिको भित्तामा ठोकिएर रगताम्य भएर झर्छन् ।   बागमती किनारमा एउटा पुरानो पीपलको रूख उभिएको छ । उसले धेरै देखेको छ - राणाहरूको साँझ,…

More

२०८३ असार ६ गते २०८३ असार ६ गते

नेपालको संसद् र लोकतान्त्रिक संस्थाको संकट

"नेपालको संसद् कमजोर मात्र छ भन्ने निष्कर्ष सतही हुन्छ । वास्तवमा यो “कमजोर संस्था” होइन, बरु “संस्थागत रूपमा अपूर्ण संसदीय लोकतन्त्र” हो ।" • शिशिर भण्डारी  भूमिका : नेपालले २०६२/६३ को जनआन्दोलनपछि लोकतान्त्रिक गणतन्त्र, संघीयता र नयाँ संविधानमार्फत नयाँ राजनीतिक यात्रामा प्रवेश गर्‍यो । यस संविधानले संसद्लाई जनसार्वभौमसत्ताको प्रमुख अभिव्यक्ति…

More

२०८३ असार ३ गते २०८३ असार ३ गते

चिया

चिया • सिर्जना गाेले तामाङ देश चलाउने शासकहरुले मन्द विष घोलेर बिस्तारै जनता मार्ने अभियान स्वरूप धमाधम देशका चिया पसलहरु बन्द गराइरहेको यो समयमा कृपया साथीहरू, मलाई  बिहान् बिहानै चिया खुवाउने र चिया पिउने अफर नगर्नु होला ।   बरु एकचोटि उतातिर पनि फर्केर हेर्नुस् जहाँ होल्डिङ सेन्टरमा यो उधुम…

More

२०८३ असार २ गते २०८३ असार २ गते

“मृगतृष्णाको युग”

"मृगतृष्णाको युग" •शिशिर भण्डारी आजभोलि जता हेर्‍यो उतै एउटा मरुभूमि फैलिएको छ ।   त्यो केवल भूगोलको मरुभूमि होइन, मानिसको चेतनाभित्र उम्रिएको मरुभूमि हो ।   यहाँ बालुवा मात्र बालुवा छ सूचनाका बालुवा, नाराका बालुवा, उत्तेजनाका बालुवा अर्थात हतारमा जन्मिएका विश्वासहरू ।   दिनभरि हावाले तिनलाई उडाइरहन्छ, आकाश धमिलो बनाइरहन्छ…

More

२०८३ जेष्ठ ३० गते २०८३ जेष्ठ ३० गते

नेपाली विशेषताको समाजवाद : नयाँ वैचारिक बहस

• शिशिर भण्डारी नेपालमा समाजवादको शब्द र यसको बहस लामो इतिहास बोकेको बहस हो । संविधानदेखि दलका घोषणापत्रसम्म, भाषणदेखि नीति दस्तावेजसम्म यो शब्द निरन्तर दोहोरिन्छ । तर विडम्बना के छ भने यसको व्यवहारिक अर्थ, आर्थिक संरचना र संस्थागत स्वरूप अझै स्पष्ट छैन । अर्थात : समाजवादको नाम सबैले लिन्छन्, तर…

More